Strona internetowa Komisji Europejskiej dotycząca EFRROW

 63

W Pałacu Prezydenckim odbyło się - w ramach Forum Debaty Publicznej - spotkanie pt. "Odnowa wsi szansą rozwoju obszarów wiejskich w Polsce". Wśród prelegentów był Ireneusz Niewiarowski, senator . Niżej tekst przemówienia ,,Społeczność wiejska jako aktywny podmiot rozwoju – możliwości i ograniczenia”.

1. Tradycja a dzisiejsze potrzeby
Od wieków postawy mieszkańców na wsi kształtowały tradycję. Dziś szybkie zmiany cywilizacyjne, demograficzne stwarzają pewne zagrożenia, ale też dają szanse. Dawniej z rolnictwa na wsi żyło 99 procent mieszkańców , a dziś 30. Mieszkańcy wsi stanowią coraz bardziej zróżnicowaną społeczność. Nie mniej na wsi wszyscy się znają, nikt nie jest anonimowy. Istnieje wielowiekowa tradycja radzenia sobie z trudnościami przez wspólnotowe działania, poprzez międzysąsiedzką pomoc. Te cechy są na tyle silne, że można na nich sporo zbudować. Wieś potrzebuje odnowy z zachowaniem tożsamości. Potrzebuje też wsparcia i odpowiednich narzędzi.

2. Kapitał społeczny
Niestety na rozwój wsi na ogół patrzy się tylko przez inwestycje infrastrukturalne. W małym stopniu przez działania wspólnotowe czyli przez budowanie kapitału społecznego. Tu tkwią olbrzymie rezerwy, uruchomienie tego potencjału wymaga kompleksowego działania i umiejętnego wsparcia. Jeżeli nie uruchomimy możliwości tkwiących w ludziach, w ich współpracy to wieś nie stanie się miejscem atrakcyjnym do zamieszkania. Samo czyste powietrze nie wystarczy. Specyfikę wsi trzeba ocalić korzystając oczywiście ze zdobyczy cywilizacji.

3. Metoda odnowy wsi
Pojawienie się metody odnowy wsi w 1997 roku wytworzyło nowe szanse choć zrozumienie i docenienie jej do dziś jest niewłaściwe. Krajowe Stowarzyszenie Sołtysów od początku propagowało te działania. Nie ukrywam, że miała ona wpływ na nasze starania o fundusz sołecki. Nasze już wcześniejsze inicjatywy otrzymały wsparcie teoretyczne, a później bezcenne dowody praktycznie wynikające z działań na Opolszczyźnie.

4. Fundusz sołecki
Fundusz uchwalono w 2009 r. Szkoda, że nie 10-15 lat wcześniej. Fundusz stwarza ogromną szansę na upowszechnienie metody odnowy wsi. Co dała ta ustawa ? Wzmocniła i zauważyła sołectwo. Wywołała masową dyskusję i nadal ją wywołuje. Pokazuje po części sposób i kondycję rządzenia w gminie. Wzmacnia instytucję zebrania wiejskiego, a także pozycję sołtysa. Nade wszystko daje szansę na ożywienie działań wspólnotowych, wyłonienie nowych liderów wiejskich i zwiększa poczucie bycia gospodarzem wsi.

5. Potrzebny monitoring
Ustawa o funduszu pokazuje czy władza gminna chce pracować z ludźmi i dla ludzi. Pokazuje też jaki jest stan kondycji społeczeństwa obywatelskiego. Czasem wieś uchwala jakieś działania, ale chce aby wszystko wykonała gmina. Potrzebny jest rzetelny monitoring realizacji funduszu. Nie tylko ile wsi go realizuje, ale też jak realizuje. Aby była i ilość i jakość czyli zaangażowanie wspólnoty, mnożniki finansowe, kontynuacja w latach, planowanie . Trzeba te działania wzmocnić.

6. Potrzebne działania
a) programy wsparcia edukacji
- portale internetowe ( takie jak www.funduszesoleckie. eu)
- konkursy ( takie jak ,,Fundusz sołecki najlepsza inicjatywa”)
- warsztaty i szkolenia
- promocja, docenianie dobrych praktyk
b) budowa, propagowanie całościowych systemów wsparcia ( potrzebna zachęta finansowa)
c) przepisy prawne i zdrowy rozsądek
- znoszenie barier aktywności ( Sanepid, urzędy finansowe)
- wzmocnienie prawne sołtysa, zebrania, sołectwa
- usprawnienie funduszu sołeckiego
- propagowanie uchwalania dobrych statutów sołectwa
d) zmiany w nowym budżecie UE
- Odnowa w PROW
- Leader
- KSOW