41. posiedzenie Rady Krajowej KSS – Lubostroń 2025

Energia wspólnoty, prawo dla sołectw i bezpieczeństwo lokalne.

Dwudniowe obrady Rady Krajowej Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów odbyły się w dniach 3–4 października w pałacu w Lubostroniu – w miejscu, które od pierwszych powitań pracowało na rzecz dobrej rozmowy: w pięknym zabytkowym otoczeniu, z życzliwością gospodarzy i partnerów regionu Pałuk. Wydarzenie zostało objęte patronatem Starosty Żnińskiego oraz Województwa Kujawsko-Pomorskiego i współfinansowane ze środków PS WPR 2023–2027.

Wśród gości i współorganizatorów znaleźli się m.in. starosta Zbigniew Jaszczuk, przewodnicząca Rady Powiatu Aleksandra Nowakowska, wicestarosta Andrzej Hłond, burmistrz Żnina Łukasz Kwiatkowski, członek zarządu województwa Dariusz Kurzawa, prezes LGD „Pałuki – Wspólna Sprawa” Ryszard Ulatowski oraz KOWR OT Bydgoszcz. To z ich strony padły pierwsze akcenty: o roli sołectw „najbliżej mieszkańców”, o współpracy ponad podziałami i o potrzebie praktycznych narzędzi dla wsi.

Pierwszy dzień szybko zarysował trzy główne tory rozmowy. Po pierwsze – energetyka obywatelska: Sylwester Małecki, ekspert Greenvolt Next, przedstawił modele spółdzielni energetycznych zdolnych obniżać rachunki, uelastyczniać lokalne bilanse i wzmacniać niezależność energetyczną wsi. Dyskusja krążyła wokół realnych konfiguracji partnerstw i prostych reguł podziału korzyści (więcej szczegółów na stronie 12). Z tym tematem dobrze ze stroił się wątek „Smart Village”, który – zaprezentowany przez LGD „Pałuki – Wspólna Sprawa” – brzmiał jak mapa drogowa i katalog dobrych praktyk: cyfryzacja usług, współdzielenie zasobów, współpraca instytucji i organizacji społecznych.

Po drugie – bezpieczeństwo lokalne. Po bloku o spółdzielczości energetycznej głos zabrał płk. dr hab. Andrzej Soboń, dziekan Akademii Sztuki Wojennej, podkreślając, że bezpieczeństwo lokalne zaczyna się od prostych, powtarzalnych procedur oraz jasnego podziału ról, od poziomu sołectw zaczynając. Mówca zaproponował współpracę szkoleniową ASzWoj z gminami i KSS – moduły warsztatowe dla sołtysów w 2026 roku, wsparcie przy tworzeniu planów sołeckich na wypadek zagrożeń oraz stałe kanały łączności z powiatowymi centrami zarządzania kryzysowego.

Po trzecie – prawo dla sołectw. Wiceprezeska KSS Grażyna Jałgos-Dębska opowiedziała o świeżo uchwalonej nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o funduszu sołeckim (Sejm: 12 IX; Senat: 25 IX; planowane wejście 1 I 2026). – To ważny krok, który porządkuje status sołectw i upraszcza procedury – z myślą o tym, by sprawy mieszkańców szły szybciej i bardziej przewidywalnie – podkreśliła (do kwestii tych odnosimy się ponadto na str. 4 i 32 tego wydania GS).

Po czwarte – kierunek zmian na przyszłość. Prezes Ireneusz Niewiarowski przedstawił prace grupy roboczej KWRiST nad pakietem dalszych wzmocnień sołectwa – na razie roboczych propozycji wystawionych do konsultacji. Dwie osie tych projektów to: plan rozwoju sołectwa rozumiany jako lokalny kompas celów i wydatków oraz Komitet Rozwoju Sołectwa (sołtys + rada sołecka) z potencjalną zdolnością do zawierania umów „jak NGO” i własnym rachunkiem – co otwierałoby drogę do dotacji i partnerskich projektów. Podkreślono, że ostateczny kształt będzie efektem rozmów z samorządami, z nadzieją, że nawet częściowe wdrożenie zwiększy sprawczość wspólnot wiejskich.

W trakcie obrad Rada Krajowa poszerzyła federację, jaką jest KSS, o trzy organizacje: Mogileńskie Stowarzyszenie Sołtysów, Sołtyski i Sołtysi Dolnego Śląska oraz Stowarzyszenie Sołtysów Pomorza Zachodniego.

W tle merytoryki wybrzmiały też głosy regionów. Prezes SSZK Kazimierz Łebek ujął 30 lat pracy środowiska w triadę: symbole jednoczące (jak Pomnik Polskiego Sołtysa), konsekwentny rozwój struktur i praktyczne narzędzia mobilizacji – od Turnieju Sołtysów po konkurs „Sołtys Roku”, w którym nagroda trafia do sołectwa, bo to wspólnota ma rosnąć. Grzegorz Przybyło z MSS zwrócił uwagę na bezpieczeństwo lokalne: katalog zasobów (OSP, byli żołnierze, myśliwi), proste procedury i ćwiczenia oraz współpraca z ekspertami Akademii Sztuki Wojennej – bez ideologii, za to z naciskiem na koordynację i skuteczność. Te dwa wystąpienia scementowały przekonanie, że siła wsi rodzi się z łączenia tradycji i pragmatyki.

Drugiego dnia uczestnicy patrzyli w kalendarz i budżety na rok 2026: prezentowali plany regionalnych stowarzyszeń, dyskutowali o priorytetach (legislacja prosołecka, edukacja liderów – w tym szkolenia z bezpieczeństwa, energetyka obywatelska, mechanizmy partycypacji) oraz stabilność i prenumeraty „Gazety Sołeckiej” i „Poradnika Radnego i Sołtysa”. Wspólna diagnoza brzmiała: potrzeba prostych ścieżek, czytelnych dokumentów i współpracy, która nie kończy się na sali obrad.

Wątek środowiskowy spiął miły akcent – statuetki sołtysa dla Ireneusza Niewiarowskiego i red. Ryszarda Jałoszyńskiego od Stowarzyszenia Ziem Kieleckiej. Wieczorne rozmowy, w tym panel „Porozmawiajmy o sołectwach” z udziałem sołtysów powiatu żnińskiego, wypełniły luki między zapisami ustaw a codziennością: od świetlic, przez oświetlenie ulic, po wspólne projekty OZE.

To były bardzo pracowite i merytoryczne obrady. Najwięcej miejsca w dyskusji poświęcono trzem sprawom: finansowaniu i statusowi sołectw – jak uprościć procedury a jednocześnie zachować przejrzystość i kontrolę ze strony samorządów; spółdzielniom energetycznym – jak jasno i sprawiedliwie podzielić korzyści oraz ustalić zasady współpracy; szkoleniom z bezpieczeństwa – jak przełożyć ogólne strategie na krótkie, powtarzalne procedury wykonywane w sołectwach.

Wspólny wniosek: mniej sporów i formalności, więcej praktycznego działania.

Wspólny mianownik: mniej hałasu, więcej działania.

Na koniec padły podziękowania: za patronaty honorowe i wsparcie władz powiatu i województwa, za obecność i pomoc gości, a także za życzliwość i organizacyjne wsparcie Pani Dyrektor Pałacu w Lubostroniu oraz – co wybrzmiało wprost – przewodniczącej Rady Powiatu Aleksandrze Nowakowskiej, dzięki której „piękne miejsce” stało się sceną rzeczowej rozmowy. Lubostroń 2025 zostawia po sobie obraz ruchu sołeckiego, który potrafi łączyć oszczędności z OZE, porządek instytucjonalny i kulturę współpracy. A przede wszystkim – proste narzędzia, by szybciej i czyściej załatwiać sprawy mieszkańców.

Ryszard Jałoszyński

41. posiedzenie Rady Krajowej KSS – Lubostroń 2025

KONTAKT

Dział reklamy