FINAŁ IX EDYCJI KONKURSU „FUNDUSZ SOŁECKI – NAJLEPSZA INICJATYWA”

Nie trzeba milionów, by zmieniać wieś

W Sali Kolumnowej Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie 29 czerwca 2026 r. odbyła się finałowa gala IX edycji ogólnopolskiego konkursu „Fundusz sołecki – najlepsza inicjatywa”. – Nie byłoby dzisiejszej uroczystości, gdyby nie moja ubiegłoroczna wizyta na finale w Toruniu, gdzie sołectwo Wydrna z gminy Dydnia stanęło na podium, oraz spotkanie z prezesem Ireneuszem Niewiarowskim, który zaproponował nam organizację dzisiejszego spotkania. Przyznam się, że nie miałam chwili zawahania – powiedziała wojewoda podkarpacka Teresa Kubas-Hul, otwierając galę.

– Oczywiście, że pamiętam nasze spotkanie, ale nie jestem pewien, kto komu zaproponował organizację. Nie wiem, czy nie pani wojewoda Krajowemu Stowarzyszeniu Sołtysów – dodał ze swadą prezes Ireneusz Niewiarowski, dziękując władzom Podkarpacia za gościnę.

Narzędzie w rękach mieszkańców

Konkurs „Fundusz sołecki – najlepsza inicjatywa” od lat promuje aktywność mieszkańców polskiej wsi oraz wspiera oddolne inicjatywy przyczyniające się do rozwoju lokalnych społeczności. Jego celem jest aktywizacja mieszkańców terenów wiejskich do podejmowania działań służących wzmacnianiu wspólnoty, poprawie jakości życia oraz budowaniu atrakcyjnej i nowoczesnej przestrzeni do życia i pracy. Istotne są również: popularyzacja wiedzy o projektach finansowanych z funduszu sołeckiego, prezentowanie dobrych praktyk, wymiana doświadczeń oraz promowanie wsi jako miejsca sprzyjającego rozwojowi społecznemu i zawodowemu. Do udziału zaproszono wszystkie sołectwa, które w latach 2010–2025 sfinalizowały projekty finansowane ze środków wyodrębnionych z funduszu sołeckiego lub w których fundusz ten stanowił wkład własny.

– Fundusz sołecki ma szczególną wartość, ponieważ pozwala mieszkańcom współdecydować o sprawach najbliższych ich codziennemu życiu – powiedziała wojewoda Teresa Kubas-Hul. – To właśnie na poziomie sołectwa najlepiej widać, jak potrzebne są miejsca spotkań, odpowiednia infrastruktura, wyposażenie służące mieszkańcom czy inicjatywy wzmacniające lokalne więzi. Czasem nie potrzeba dużych środków, aby zrobić coś dobrego i ważnego – podsumowała. Wojewoda zaznaczyła, że w 2025 roku 128 podkarpackich gmin przeznaczyło na fundusz sołecki ponad 50 milionów złotych. W skali kraju (74 proc. gmin w Polsce wyodrębnia fundusz sołecki) to kwota około miliarda złotych!

– Sołtys na zagrodzie równy wojewodzie – przywołał porównanie marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl, zaznaczając, że to popularne powiedzenie powstało w czasach, kiedy w polskim samorządzie nie istniała funkcja marszałka, czym wywołał salwę śmiechu wśród publiczności. Marszałek przyznał, że na gali występuje w podwójnej roli, także jako wiceprzewodniczący Związku Województw Rzeczpospolitej Polskiej. – To wy, często żyjąc z dala od wojewódzkich stolic, z waszą pasją i wiedzą, jesteście realnym wsparciem dla samorządu – mówił. – Robicie wielkie rzeczy, nierzadko z sukcesami szukając finansowania z różnych źródeł, przy czym nie zawsze za waszymi wielkimi czynami stoją wielkie kwoty. Tylko cel jest jeden – aby mieszkańcom żyło się lepiej – podkreślił marszałek Ortyl.

Ważnym momentem uroczystości było wręczenie wyróżnień przyznanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zasłużeni sołtysi z Podkarpackiego odebrali – z rąk wojewody Teresy Kubas-Hul – odznaki honorowe „Zasłużony dla Rolnictwa”.

Finał IX edycji konkursu „Fundusz sołecki – najlepsza inicjatywa” poprzedziło rozstrzygnięcie wojewódzkiego etapu tej rywalizacji, organizowanej po raz drugi przez Wojewodę Podkarpackiego oraz Krajowe Stowarzyszenie Sołtysów. Wcześniej pojedyncze zgłoszenia z Podkarpacia trafiały bezpośrednio do komisji konkursowej. I miejsce zajęło sołectwo Brylińce (gm. Krasiczyn) za projekt „Wspólna Przystań, miejsce spotkań sąsiedzkich” i to ono reprezentowało swój region w ogólnopolskim finale. II miejsce przyznano sołectwu Chałupki Dębniańskie (gm. Leżajsk, doposażanie OSP Chałupki Dębniańskie), a III sołectwu Wysoka (gm. Łańcut) za zakup defibrylatora AED z wyposażeniem oraz szkolenie mieszkańców z pomocy przedmedycznej. Kolejnych 10 sołectw z regionu otrzymało wyróżnienia Wojewody Podkarpackiego. To: Orliska (gm. Gorzyce), Różanka (gm. Wiśniowa), Wielopole Skrzyńskie (gm. Wielopole Skrzyńskie), Niebocko (gm. Dydnia), Straszydle (gm. Lubenia), Dulcza Wielka (gm. Radomyśl Wielki), Iskrzynia (gm. Korczyna), Łęki Dukielskie (gm. Dukla), Łubno Szlacheckie (gm. Tarnowiec) i Zmiennica (gm. Brzozów).

Ponad 330 projektów

Wreszcie przyszła pora na podsumowania i finał finałów. W IX edycji konkursu uczestniczyło ponad 330 przedsięwzięć zrealizowanych przez wspólnoty mieszkańców wsi w 16 województwach. Niezmiennie organizatorem konkursu jest Krajowe Stowarzyszenie Sołtysów z siedzibą w Koninie z przewodniczącą kapituły Grażyną Jałgos-Dębską, wiceprezeską KSS, oraz koordynatorką Grażyną Sędziak. Zaproszenie do organizacji etapu wojewódzkiego w tegorocznej edycji przyjęło dziesięć samorządów wojewódzkich i cztery urzędy wojewódzkie. W jego przeprowadzeniu uczestniczyły urzędy marszałkowskie województw: dolnośląskiego, łódzkiego, kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego, opolskiego, podlaskiego, pomorskiego, śląskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego oraz cztery urzędy wojewódzkie: lubuski, lubelski, podkarpacki i świętokrzyski.

Spośród inicjatyw zgłoszonych z województw, gdzie nie zostali wyłonieni laureaci regionalni (woj. małopolskie i warmińsko-mazurskie), najwartościowsze przedsięwzięcia wskazała komisja konkursu, w skład której weszli eksperci KSS. W drugim etapie oceny zgłoszonych inicjatyw sołeckich w pracach komisji uczestniczyli również przedstawiciele urzędów marszałkowskich województw reprezentowanych przez uczestników konkursu. W ten sposób wyłoniono szesnastu laureatów, którzy stali się uczestnikami finału ogólnopolskiego.

I miejsce w IX edycji konkursu „Fundusz sołeckie – najlepsza inicjatywa” zajęło sołectwo Wójtowo (gm. Barczewo, woj. warmińsko-mazurskie) za projekt pn. „Zagospodarowanie terenu «Boiska Leśnego pełnego zmysłów» na potrzeby mieszkańców osiedla Leśnego, w tym budowa wiaty”. W Sali Kolumnowej reprezentacja Wójtowa odebrała czek na kwotę 7500 zł, pamiątkowy dyplom oraz dedykowaną zwycięzcy statuetkę „Sołeckiej Nike”. Na II miejscu podium stanęło sołectwo Gołąbki-Ochodza (gm. Trzemeszno, woj. wielkopolskie) z projektem „Defibrylatory (AED) z monitoringiem dla sołectwa Gołąbki-Ochodza”. Nagroda to czek na kwotę 5500 zł oraz pamiątkowy dyplom. III miejscem – czekiem na kwotę 4500 zł oraz pamiątkowym dyplomem – nagrodzono sołectwo Smogorzów (gm. Namysłów, woj. opolskie) za „Skwer 100 smoków w Smogorzowie”.

Wyróżnienia – nagrody finansowe po 3000 zł oraz pamiątkowe dyplomy – otrzymały: sołectwo Załęże (gm. Wolbrom, woj. małopolskie) za rewitalizację stawu w Załężu oraz sołectwo Złotopole (gm. Lipno, woj. kujawsko-pomorskie) za zagospodarowanie terenu wokół świetlicy wiejskiej w Złotopolu.

Pozostali finaliści wojewódzcy zostali uhonorowani dyplomami oraz czekami o wartości 2000 zł. To (w kolejności alfabetycznej): woj. dolnośląskie i sołectwo Pastuchów (gm. Jaworzyna Śląska), projekt „Spacer śladami historii Pastuchowa i wspólny poczęstunek przy ziemniaku”; woj. lubelskie i sołectwoMarysin (gm. Jastków), projekt „Udział sołectwa Marysin w obchodach 110. rocznicy Bitwy pod Jastkowem”; woj. lubuskie i sołectwoŁęgowo (gm. Stare Kurowo), projekt „Od inicjatywy do wspólnoty – serce Łęgowa”; woj. łódzkie i sołectwoLutobory (gm. Sadkowice), projekt „Budowa i zagospodarowanie placu zabaw jako przestrzeni integracji i aktywizacji mieszkańców wsi Lutobory”; woj. mazowieckie i sołectwoŁęg Starościński (gm. Lelis), projekt „Utworzenie i rozwój centrum integracji społecznej w Łęgu Starościńskim”; woj. podkarpackie i sołectwo Brylińce (gm. Krasiczyn), projekt „Wspólna Przystań Brylińce, miejsce spotkań sąsiedzkich”; woj. podlaskie i sołectwoŁoje-Awissa (gm. Radziłów), projekt „Przebudowa świetlicy wiejskiej w miejscowości Łoje-Awissa”; woj. pomorskie i sołectwoBorowy Młyn (gm. Lipnica), projekt „Borowski Ogród Pokoleń”; woj. śląskie i sołectwoKotulin (gm. Toszek), projekt „Remont świetlicy wiejskiej w Kotulinie”; woj. świętokrzyskie i sołectwo Wodacz (gm. Wodzisław), projekt „Wspólna przestrzeń – wspólna wieś. Plac wiejski i plac zabaw w Wodaczy”; woj. zachodniopomorskie i sołectwo Piława (gm. Borne Sulinowo), projekt „Zagospodarowanie źródełka na terenie sportowo-rekreacyjnym za kościołem w Piławie”.

– Chciałbym zwrócić uwagę, że nie byłoby dzisiejszego konkursu, gdyby nie fundusz sołecki, a nie byłoby funduszu, gdyby nie ustawa o funduszu sołeckim. Wreszcie – nie byłoby ustawy, gdyby nie Krajowe Stowarzyszenie Sołtysów – mówił prezes KSS Ireneusz Niewiarowski. – Poprzez organizacje regionalne, będąc członkami naszego stowarzyszenia, macie realny wpływ na zmianę prawa w naszym kraju, czego kolejnym przykładem jest ustawa o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Impuls do zmiany prawa wyszedł właśnie z tutejszego stowarzyszenia, ze Stowarzyszenia Sołtysów Województwa Podkarpackiego, i prezesa Stanisława Lawery. To dowodzi, jak potrzebna jest organizacja, abyśmy byli w ciągłym kontakcie – podsumował Ireneusz Niewiarowski, dziękując wszystkim sołectwom uczestniczącym w konkursie, partnerom i sponsorom, a także zachęcając do czytania i prenumeraty „Gazety Sołeckiej” oraz „Poradnika Radnego i Sołtysa”.

Tegoroczną edycję konkursu wsparli: