Doroczne spotkanie delegatów Rady Krajowej Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów odbyło się 21 października 2022 r. w Olsztynie, a współgospodarzem wydarzenia było Warmińsko-Mazurskie Stowarzyszenie Sołtysów z siedzibą w Aniołowie, przy wsparciu Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego.
Delegatów i gości przywitał prezes KSS Ireneusz Niewiarowski, wśród nich Sylwię Jaskólską, członkinię Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz Jarosława Sarnowskiego, dyrektora Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich i Rolnictwa w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Warmińsko-Mazurskiego.
Pani Sylwia Jaskulska w imieniu władz samorządowych województwa przywitała delegatki i delegatów regionalnych i lokalnych organizacji sołtysów, życząc wszystkim udanego pobytu w Olsztynie oraz owocnych obrad. Nawiązując do własnych doświadczeń w pracy w samorządach gminnych i powiatowych podkreślała zaangażowane liderów wsi w pracy na rzecz najbliższych społeczności oraz mówiła o potrzebie doceniania oraz wspierania sołeckich inicjatyw.
Z przykładami przedsięwzięć, służących rozwojowi obszarów wiejskich, podniesieniu konkurencyjności rolnictwa Warmii, Mazur i Powiśla, a także wsparcia dla inicjatyw podejmowanych przez mieszkańców sołectw, zapoznał obecnych dyrektor Jarosław Sarnowski. Jak poinformował m.in., na działania z zakresu: „Podstawowe usługi i odnowa wsi” oraz „Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER”, objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, w regionie warmińsko-mazurskim przeznaczono łącznie 712 mln zł. Większość tych środków przeznaczono na inwestycje z zakresu: „Gospodarka wodno-ściekowa” oraz „Budowa dróg lokalnych”. Głównymi beneficjentami wsparcia zostały: gminy, jednostki międzygminne oraz spółki, których udziałowcami są jednostki samorządu terytorialnego. Znaczne środki w regionie zarezerwowano na przedsięwzięcia realizowane przez Lokalne Grupy Rybackie i Lokalne Grupy Działania. Za pośrednictwem samorządu regionu wspierano też budowę targowisk, miejsc sprzedaży i promocji lokalnych produktów.
Od lat Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego ogłasza konkurs pn. „Aktywna Wieś Warmii, Mazur i Powiśla”, w ramach którego dofinansowano wiele sołeckich mikroinwestycji oraz działania aktywizujące mieszkańców na łączną kwotę ponad 4,5 mln zł, natomiast w ramach „Grantów Sołeckich Marszalka Województwa Warmińsko-Mazurskiego” dofinansowano dotąd 209 inwestycji i 25 działań na łączną kwotę ponad 2,5 mln zł. Na pomoc samorządu województwa mogą liczyć również organizacje pozarządowe, działające na obszarach wiejskich regionu, które dbają o estetykę przestrzeni publicznej bądź angażują się w rozwój wsi tematycznych. Od dwóch lat marszałkowskie granty trafiają również do kół gospodyń wiejskich.
Przewodnictwo obrad delegatów RK KSS objął Zbigniew Cieśla, sołtys Aniołowa w gminie Pasłęk, prezes Warmińsko-Mazurskiego Stowarzyszenia Sołtysów, natomiast funkcję sekretarza przyjęła Anna Kapturska, reprezentująca Wielkopolskie Stowarzyszenie Sołtysów. W skład komisji mandatowo-skrutacyjnej weszli: Halina Cieśla (przewodnicząca) oraz Leszek Klimek i Andrzej Staniec. W komisji uchwał i wniosków zasiedli: Maria Jakubowska, Robert Galęba i Łukasz Korczyk (przewodniczący).
Po stwierdzeniu prawomocności obrad, dalszą część posiedzenia wypełniły sprawozdania merytoryczne związane z realizacją planu pracy Zarządu Głównego i Biura KSS, które przedstawił prezes Ireneusz Niewiarowski. Przyjęcie tych dokumentów oraz sprawozdania finansowego za rok 2021 poprzedziło wystąpienie Waldemara Małaczyńskiego, przewodniczącego Komisji Rewizyjnej KSS, w którym przedstawione zostały wyniki przeprowadzonych kontroli i pozytywnie zaopiniowano stosowne uchwały.
W dyskusji nad sprawozdaniami merytorycznymi podkreślono rosnące ożywienie w aktywności stowarzyszeń sołtysów, po okresie ograniczeń spowodowanym pandemią COVID-19. Dowodem na to jest m.in. zainteresowanie sztandarowymi przedsięwzięciami KSS, takimi jak: Ogólnopolski Konkurs „Fundusz sołecki – najlepsza inicjatywa” (którego finał odbył się w tym roku w Lublińcu w województwie śląskim), Pielgrzymka Sołtysów i Środowisk Wiejskich do Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Licheniu (organizowana już po raz 30.) czy tegoroczna 20. edycja Konkursu „Sołtys Roku”, której finałom patronuje Marszałek Senatu RP, w tym roku połączona z konferencją poświęconą dorobkowi 25-lecia polskiej odnowy wsi.
W dyskusji zwracano m.in. uwagę na potrzebę promocji stowarzyszeniowych wydawnictw: „Gazety Sołeckiej” (obchody jej 30-lecia zostaną połączone z przyszłoroczną pielgrzymką) oraz „Poradnika radnego i sołtysa”. Delegaci nie tylko docenili dorobek stowarzyszeniowych mediów, ale nadal, pomimo rosnącego znaczenia przekazu cyfrowego, dostrzegają w nich znaczące ogniwa integracji całego środowiska sołtysów oraz ważne narzędzie komunikacji, edukacji i aktywizacji mieszkańców wsi.
Sporo miejsca poświęcono prezentacji przedsięwzięć realizowanych przez stowarzyszenia regionalne, wymieniając wśród nich relacjonowane na łamach naszego miesięcznika: jubileuszu 30-lecia Małopolskiego Stowarzyszenia Sołtysów, połączony z pielgrzymką do Sanktuarium św. Stanisława Biskupa Męczennika w Szczepanowie, XIX Zjazd Sołtysów Województwa Podkarpackiego zorganizowany w Starej Wsi czy doroczny Zjazd Stowarzyszenia Sołtysów Ziemi Kieleckiej, który poprzedzał Krajowy Turniej Sołtysów w Wąchocku. Te i podobne regionalne wydarzenia łączone są z docenieniem pracy liderów wsi, z których najaktywniejsi otrzymują nagrody i wyróżnienia fundowane przez samorządy województw. Do największych regionalnych wydarzeń skupiających liderów wsi zalicza się Samorządowe Forum Sołtysów na Warmii i Mazurach, organizowane pod egidą samorządu województwa. W tym roku zorganizowane zostało w amfiteatrze w Ostródzie, gromadząc ponad 1200 sołtysów.
– Należy podkreślić zaangażowanie liderów wsi i wielu środowisk wiejskich w pomoc dla Ukrainy oraz jej obywateli znajdujących schronienie w naszym kraju – mówił Ireneusz Niewiarowski, prezentując podziękowania skierowane przez Unicef Polska do organizacji i środowisk sołtysów.
Sporo uwagi delegaci Rady Krajowej KSS poświęcili szkoleniom i podnoszeniu wiedzy przydatnej w codziennej pracy sołtysów. Do liderów w tego rodzaju działalności należą: Stowarzyszenie Sołtysów Mazowsza, Małopolskie Stowarzyszenie Sołtysów oraz Wielkopolskie Stowarzyszenie Sołtysów. W dyskusji zastanawiano się nad sposobami rozszerzenia tego rodzaju inicjatyw na inne środowiska sołtysów w kraju. O potrzebie takich działań świadczyło zainteresowanie towarzyszące licznym webinariom adresowanym do sołtysów, szczególnie w miesiącach pandemii. Możliwości rozszerzenia takich działań, m.in. formie warsztatów i szkoleń, organizowanych pod egidą KSS, przedstawiła Maja Winiarska-Czajkowska, delegatka Stowarzyszenia Sołtysi Mazowsza.
W dalszej części obrad podjęto uchwały o przyjęciu nowych członków Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów. Po krótkiej dyskusji poprzedzonej prezentacją wnioskujących organizacji oraz pytaniach, kierowanych do ich przedstawicieli, przyjęto trzy uchwały, poszerzające poczet członków KSS o następujące organizacje: Stowarzyszenie Powiatowe Forum Sołtysów w Koszalinie, Stowarzyszenie Sołtysów Pomorza, Stowarzyszenie Sołtysów Ziemi Łódzkiej.
W wieczornej części obrad poddany został pod dyskusję wniosek, zgłoszony przez Kazimierza Mikołajczyka, delegata Stowarzyszenia Sołtysów Województwa Podkarpackiego, podnoszący potrzebę wypracowania przez Radę Krajową stanowiska w kwestii przyznania sołtysom dodatku do rent i emerytur związanego z okresem pełnionej funkcji. Przyjęte stanowisko w formie petycji skierowane zostało do obydwu izb Parlamentu.
STANOWISKO RADY KRAJOWEJ KRAJOWEGO STOWARZYSZENIA SOŁTYSÓW
Przyjęte na posiedzeniu w dniu 21 października 2022 r.
w sprawie wydania opinii i wniosku o skierowanie w formie petycji propozycji do obydwu izb Parlamentu RP w celu wypracowania projektu ustawy o dodatku do emerytury lub renty dla osób pełniących funkcję sołtysa.
Delegaci Rady Krajowej Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów zwracają uwagę, że kwestia gratyfikacji sołtysów za realizowane zadania i obowiązki, wymagające znacznych nakładów czasu i kosztów, nadal nie została przez polskie ustawodawstwo w sposób jasny i sprawiedliwy unormowana. Nadal mamy w gminach w tej kwestii do czynienia z uznaniowością. Samorządy mogą, lecz nie są zobligowane do tego, aby ustanowić takie zasady. Rozbieżności w tym zakresie są znaczne i związane nie tylko z zamożnością gmin samorządu.
Dlatego Rada Krajowa Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów uznaje za zasadne czynienie starań i analiz w kierunku ujednolicenia w skali kraju gratyfikacji sołtysów.
Za konieczne uważamy wypracowanie projektu ustawy o dodatku do emerytury lub renty dla osób pełniących funkcję sołtysa. Takie rozwiązanie przyniesie niewątpliwie pozytywne skutki społeczne, motywując do wykonywania funkcji sołtysa, przez więcej niż jedną kadencję osoby najbardziej doświadczone w pracy na rzecz swoich środowisk oraz cieszące się uznaniem i zaufaniem współmieszkańców.