Tworzymy przestrzeń otwartego dialogu i współpracy
Rozmowa z Zygmuntem Berdychowskim, przewodniczącym Rady Programowej Forum Ekonomicznego, pomysłodawcą Europejskiego Kongresu Samorządów
– Jakie okoliczności i potrzeby były inspiracją do powołania Europejskiego Kongresu Samorządów? Jak ewoluowały cele pierwszej edycji na przestrzeni lat?
– To inicjatywa, która ma już 10 lat, a wcześniej formowała się wewnątrz Forum Ekonomicznego. Jako organizatorzy Forum uznaliśmy, że należy przygotować wydarzenie, które powinno być adresowane do tej wyjątkowo ważnej, ze społecznego punktu widzenia, grupy, czyli samorządowców. Patrząc wstecz na dekadę organizacji Europejskiego Kongresu Samorządów, widzę ogromny postęp w budowaniu wspólnej, samorządowej tożsamości. Nasza inicjatywa stała się dynamiczną platformą, na której lokalni liderzy dzielą się swoimi doświadczeniami, inspirują do poszukiwania nowatorskich rozwiązań i tworzą trwałe partnerstwa. Największym osiągnięciem jest fakt, że stworzyliśmy przestrzeń do swobodnego dialogu – nie tylko podczas oficjalnych paneli, ale również w kuluarach, gdzie rodzą się pomysły, które później przekuwane są w konkretne działania na rzecz naszych społeczności.
– Jak w skrócie podsumowałby Pan dorobek kongresu po 10 latach jego organizacji? Które z doświadczeń dotychczasowych edycji uważa Pan za kluczowe dla przyszłości EKS?
– Najważniejsze doświadczenie, które będzie fundamentem przyszłych edycji, łączy się z przekonaniem, że efektywna współpraca między samorządami opiera się na otwartości i wzajemnym wsparciu. To właśnie dzięki regularnym debatom i bezpośrednim kontaktom nasi goście zdobywają cenne know-how, które pozwala im lepiej odpowiadać na wyzwania lokalne i globalne. Rozwijanie międzynarodowych relacji oraz budowanie sieci partnerskich stanowi nieoceniony kapitał, który z pewnością przełoży się na jeszcze bardziej innowacyjne i skuteczne rozwiązania w przyszłości.
– Co zainspirowało Pana do wyboru tegorocznej idei przewodniej Kongresu: „Globalne wyzwania – lokalne rozwiązania”? Jakie wydarzenia lub trendy globalne wpłynęły na wybór tej tematyki?
– Tegoroczna idea przewodnia jest odzwierciedleniem naszych obserwacji bieżących trendów i globalnych przemian. Rewolucja sztucznej inteligencji, zmiany klimatyczne, transformacja energetyczna, procesy migracyjne, zapewnienie bezpieczeństwa w sytuacji wojny w Ukrainie – to tylko niektóre z globalnych zjawisk, które wpływają na naszą codzienność. Rozwiązywanie wyzwań globalnych rozpoczyna się jednak często na poziomie lokalnym. Dzięki bliskości z ludźmi i ich lokalnymi problemami można znaleźć skuteczne i szybkie rozwiązania. Uważam, że odpowiedzi na te globalne problemy muszą być dostosowane do specyfiki lokalnych społeczności, które znają swoje potrzeby najlepiej. Dlatego hasło „Globalne wyzwania – lokalne rozwiązania” podkreśla, że to właśnie na poziomie samorządowym powstają innowacyjne, realne odpowiedzi, które mogą się stać wzorem dla innych.
– Jakie działania samorządów lokalnych są niezbędne, aby skutecznie sprostać globalnym wyzwaniom?– W obliczu dynamicznych przemian globalnych, samorządy powinny przede wszystkim stawiać na innowacyjność i proaktywną współpracę. Niestety sytuacja samorządów nie jest obecnie najlepsza. Co prawda reforma finansowa pozostawiła w administracji samorządowej spore środki, jednak jednocześnie sprawiła, że z pieniędzy tych skorzystają przede wszystkim duże samorządy. Samorządy małe i średnie z tych środków właściwie nie skorzystają, a jeśli już – to tylko w wysokości pozwalającej jedynie na pokrycie rosnących kosztów oświetlenia, ogrzewania czy funkcjonowania infrastruktury. Dlatego współpraca, także międzynarodowa, to fundament, który umożliwi skuteczne zarządzanie wyzwaniami naszych czasów. Partnerstwa – zarówno krajowe, jak i międzynarodowe – umożliwiają wymianę najlepszych praktyk i tworzenie synergii, która przekłada się na realne korzyści dla społeczności lokalnych.
– W jaki sposób samorządy lokalne powinny działać, aby skutecznie odpowiadać na globalne wyzwania, i jak w tym zadaniu będą wspierać samorządowców organizatorzy kongresu?
Najważniejszym celem Europejskiego Kongresu Samorządów jest rozmowa o tym, jak poprawić jakość i skuteczność zarządzania naszymi małymi ojczyznami. Mocne impulsy prorozwojowe, wynikające z wprowadzenia ustaw samorządowych w roku 1990 i w 2000, wyczerpują swoje możliwości. Konieczny jest nowy impuls, zmiana, która pozwoli samorządom odzyskać swoją dawną siłę. Chodzi nie tylko o pieniądze, ale też relacje pomiędzy wójtem, burmistrzem czy prezydentem a radą gminy. Dzięki temu, że nasza debata odbywa się w środowisku międzynarodowym, uczenie się na doświadczeniach innych może być tylko pożyteczne.Europejski Kongres Samorządów to największa w Polsce platforma dialogu, współpracy, wymiany dobrych praktyk i spotkań dla samorządowców i tych wszystkich, którzy są częścią życia lokalnego. Ponad 2500 uczestników, z których ¼ to goście z zagranicy, gwarantuje wszechstronną dyskusję i wymianę doświadczeń. Większość samorządowców podkreśla, że ogromną wartością tej konferencji jest możliwość rozmów w kuluarach, co daje szanse nie tylko nawiązywania nowych kontaktów, ale także rozmów z przedstawicielami wielkiego biznesu i ważnymi przedstawicielami administracji rządowej. Dzięki temu innowacyjne pomysły przeradzają się w realne działania, a współpraca pokonuje ograniczenia – zarówno te administracyjne, jak i geograficzne. Jestem przekonany, że nasze spotkania inspirowane pasją do budowania lepszych, bardziej zrównoważonych społeczności, obfitują w rozwiązania, które stają się kluczem do pokonania globalnych wyzwań na poziomie lokalnym. Wierzę, że razem możemy tworzyć przyszłość opartą na dialogu, partnerstwie i wspólnej odpowiedzialności za dobro naszych małych ojczyzn.
– Dziękujemy za rozmowę.
Rozmawiał: Ryszard Jałoszyński
Zygmunt Berdychowski – pomysłodawca Europejskiego Kongresu Samorządów i przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego. Działacz społeczny, poseł na Sejm I i III kadencji, himalaista. Urodził się 9 września 1960 roku w Krynicy-Zdroju. Jest absolwentem Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego (1987). Po wprowadzeniu stanu wojennego aktywnie działał w konspiracji solidarnościowej, dwukrotnie aresztowany i skazany na kary pozbawienia wolności. W latach 1991–1993 poseł na Sejm I kadencji z listy Porozumienia Ludowego. W latach 1997–2001 poseł na Sejm z list Akcji Wyborczej „Solidarność”. W latach 2010–2014 radny Sejmiku Województwa Małopolskiego. Od 1992 roku inicjator i organizator Forum Ekonomicznego, największej konferencji polityczno-gospodarczej w Europie Środkowej. Za swoją działalność społeczną i charytatywną otrzymał wiele nagród, w tym m. Nagrodę „Rzeczpospolitej” im. Jerzego Giedroycia w 2009 roku, Nagrodę im. św. Brata Alberta w 2007 roku. W roku 2011 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zygmunt Berdychowski aktywnie uprawia sport: narciarstwo i biegi, ukończył m. maraton w Nowym Jorku. Jest pomysłodawcą i organizatorem Festiwalu Biegowego, najwszechstronniejszej imprezy biegowej w Polsce – w ciągu 3 dni odbywa się ponad 30 biegów o łącznej długości tras ponad 300 km – w której uczestniczy ponad 10 000 biegaczy. W lipcu 2015, wspinając się na Denali (McKinley), najwyższy szczyt w Ameryce Północnej, zdobył Koronę Ziemi.
Europejski Kongres Samorządów – droga dialogu i rozwoju
X Europejski Kongres Samorządów odbędzie się w dniach 3–4 marca 2025 roku w Mikołajkach. To prestiżowe wydarzenie gromadzi liderów samorządowych, przedstawicieli administracji, organizacji pozarządowych oraz biznesu i nauki, tworząc platformę do dyskusji nad kluczowymi wyzwaniami współczesności. Hasło przewodnie tegorocznej edycji, „Globalne wyzwania – lokalne rozwiązania”, podkreśla znaczenie lokalnych inicjatyw w kontekście globalnych problemów, takich jak zmiany klimatyczne, transformacja energetyczna czy migracje.
Daty, miejsca i hasła przewodnie dotychczasowych edycji:
I EKS: 4–5 maja 2015 r., Kraków: „Gospodarka oparta na wiedzy”
II EKS: 5–6 kwietnia 2016 r., Kraków: „Współpraca międzynarodowa”
III EKS: 27–28 marca 2017 r., Kraków: „Samorządy w obliczu wyzwań”
IV EKS: 26–27 kwietnia 2018 r., Kraków: „Samorząd – razem dla przyszłości”
V EKS: 8–9 kwietnia 2019 r., Kraków: „Samorząd – inwestycje, współpraca, rozwój”
VI EKS: 2–3 grudnia 2020 r., Karpacz: „Samorząd w dobie zmian”
VII EKS: 6–7 grudnia 2021 r., Mikołajki: „Samorząd – lider rozwoju”
VIII EKS: 6–7 marca 2023 r., Mikołajki: „Nowa solidarność dla nowej epoki”
IX EKS: 4–5 marca 2024 r., Mikołajki: „Przyszłość idei decentralizacji w zmieniającym się świecie”
Hasła przewodnie każdej edycji odzwierciedlają aktualne wyzwania i kierunki rozwoju samorządów, podkreślając ich rolę w kształtowaniu przyszłości społeczności lokalnych w kontekście globalnych przemian. (or)